Mbretëreshë Teuta e Ilirisë

N? vitin 2008, do t? botohej n? anglisht n? Kanada nga sht?pia botuese IOWI dhe vet?m pas gjasht? vjet?sh do t? shihte drit?n e botimit n? gjuh?n shqipe, n? shtator t? k?tij viti, po nga IOWI, duke u b?r? i pari lib?r q? botohet n? gjuh?n shqipe nga nj? sht?pi botuese kanadeze. Botimi n? shqip i k?saj drame p?rb?n risi edhe p?r vet? IOWI dhe ndoshta mund t? sh?rbej? si nj? pik?nisje p?r botime t? tjera n? k?t? gjuh?.

Varianti n? shqipe pa frik? mund t? cil?sohet si nj? lib?r krejt i ri, jo vet?m nga m?nyra e konceptimit t? konfliktit, por edhe nga plotshm?ria e karaktereve. N?se n? variantin e paraqitur n? konkurs dhe n? variantin n? anglisht, Teuta helmon Agronin p?r t? marr? fronin, (nj? shembull klasik shekspirian), n? variantin n? shqipe, Agroni helmohet nga Dhimit?r Fari, i cili i fut tre zana p?r t'i sjell? nj? ver? t? rrall? p?r ta provuar.

N? bashk?punim me Triteut?n, Dhimitri ka si q?llim t? marr? fronin, pas vdekjes s? Agronit, por pengohet nga Teuta, e cila hip?n n? fron dhe i b?n ball? hordhive romake. Dhimitri nuk ndalet. Ai ka n? krah Triteut?n, me t? cil?n Agroni ka patur nj? djal?, Pimin. Ai hidhet n? krahun e Romak?ve dhe braktis ishullin e Farit, t? cilin ua jep pa luft? romak?ve. Ushtria romake marshon, duke rrafshuar 230 qytete e vendbanime ilire, p?r t'u ndalur n? portat e Lezh?s, ku edhe n?nshkruhet arm?pushimi. Teut?s i lihet vet?m nj? anije, nd?rsa n? fron hip?n Dhimitri dhe Triteuta, aleat?t e romak?ve.

Kjo dram? ?sht? diskutuar edhe n? forumin amerikan Fanatik?t e Civilizimit, ku Anthony Kiehl, autori i portretit t? Teut?s, ka nxitur nj? debat shum? interesant rreth k?saj figure madh?shtore t? ilir?ve. Tashm? drama nuk e ka m? at? ndikimin shekspirian, por ?sht? nj? vep?r e mir?fillt? e P.I.Kapllanit, duke e kthyer karakterin e saj nga nj? vras?se, n? nj? heroin? t? v?rtet?, q? i b?n ball? rrebeshit t? koh?s n? vitin 230 BC. Kishte edhe nj? p?rpjekje nga autori p?r ta shkruar n? dialektin geg, por n? fund Kapllani vendosi ta rishkruaj? n? gjuh?n letrare. Sipas autorit, gjuha letrare e dram?s zgjeron audienc?n e shikuesve, q? edhe k?shtu si? jan?, p?rb?jn? nj? num?r relativisht t? vog?l p?r sken?n shqiptare.